Home

Câu chuyện về chiếc áo Trấn thủ

Ngày đăng: 21/05/2019 | ST
70 năm đã trôi qua kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến (19/12/1946), có biết bao sự kiện, nhân vật lịch sử góp phần làm nên những chiến công vang dội đi vào lịch sử dân tộc như những huyền tích, để lại trong lòng thế hệ kế tiếp những cảm xúc khâm phục, khó quên. Một trong những câu chuyện đáng nhớ trong những năm tháng hào hùng ấy đó chính là chuyện về chiếc “Áo Trấn thủ”.

Ảnh Internet

Áo Trấn thủ ra đời tháng 12 năm 1946 trong bối cảnh đất nước ta gặp muôn vàn khó khăn về kinh tế, quân đội còn nhiều thiếu thốn, chiến sỹ ta còn phải ăn đói, mặc rét. Áo trấn thủ ra đờigóp phần tạo nên hình ảnh đẹp về anh bộ đội cụ Hồ của một thời oanh liệt chống thực dân Pháp xâm lược, là biểu tượng sức mạnh của tình “quân - dân như cá với nước” trong những những năm tháng hào hùng, gian lao mà anh dũng của dân tộc Việt Nam.

Áo trấn thủ với phong trào Mùa đông binh sỹ

Mùa đông năm 1946, khi những đợt gió lạnh đầu tiên bắt đầu tràn tới Bắc Bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có sáng kiến phát động phong trào may áo rét cho chiến sỹ, Chính phủ kêu gọi nhân dân hưởng ứng phong trào “Mùa đông binh sỹ”. Ủy ban vận động mùa đông binh sỹ được thành lập ở Trung ương và các tỉnh. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đem chiếc áo sợi duy nhất của mình và bộ quần áo do một Hợp tác xã May mặc biếu góp vào quỹ vận động “Mùa đông binh sỹ”. Việc làm thiết thực và cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành một trong những giá trị văn hóa có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, là nguồn động viên cổ vũ kịp thời tới cán bộ chiến sỹ đồng thời mở ra một phong trào thi đua yêu nước sôi nổi diễn ra trong toàn quốc.

Xúc động trước tình thương yêu chiến sỹ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều người dân Hà Nội đều muốn mua chiếc áo đó để ủng hộ cách mạng và làm vật kỷ niệm. Giải quyết nguyện vọng của đa số quần chúng, Ủy ban vận động “Mùa đông binh sỹ” Trung ương đã tiến hành hình thức bán đấu giá. Ông Trương Văn Thìn 30 tuổi, chủ một cửa hiệu bánh ngọt làm công tác tuyên truyền ở Hà Nội đã thắng trong cuộc bán đấu giá và mua được chiếc áo sợi của Bác Hồ với giá 3.500 đồng Đông Dương; số tiền tương đương với giá trị của 200 cây vàng lúc bấy giờ. Ủy ban đã mua vải và may được hàng trăm áo ấm tặng bộ đội.

Ông Trương Văn Thìn và chiếc áo sợi của Bác Hồ - Ảnh Internet.

Trong phong trào “Mùa đông binh sỹ”, Quân Nhu Cục, tiền thân của ngành Quân nhu Tổng cục Hậu cần, cùng với các nhà may ở phố Hàng Trống Hà Nội, đã nghiên cứu sản xuất ra áo Trấn thủ mặc mùa đông giản dị ấm áp lại thuận tiện khi hành quân và đặc biệt thuận lợi khi chiến đấu.

Kiểu áo Trấn thủ ra đời nhanh chóng được phổ biến rộng rãi trong nhân dân và được cán bộ, chiến sỹ Vệ Quốc đoàn rất ưa chuộng. Phong trào toàn dân may áo Trấn thủ ủng hộ bộ đội được diễn ra sôi nổi, mạnh mẽ và thực sự trở thành một cuộc vận động quần chúng rộng khắp mọi nơi, mọi ngành, mọi giới. Chỉ tính riêng trong hai ngày 16 và 17 tháng 11 năm 1946, nhân dân Thủ đô Hà Nội đã quyên góp được trên 30 vạn đồng Đông Dương và một số len, bông đủ làm trên 50.000 lõi bông và vỏ áo Trấn thủ. Nhiều liên đoàn thợ may của thành phố đã xung phong đảm nhận khâu may hàng vạn bộ áo trấn thủ không lấy tiền (1).

Với lòng thương yêu vô hạn đối với chiến sỹ đang phải chịu đói, chịu rét để chiến đấu, ngày 25 tháng 9 năm 1947 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi thư cho Chủ tịch Ủy ban Trung ương “Mùa đông binh sỹ”, bức thư có nội dung đại ý: “…Ủy ban Trung ương Mùa đông kháng chiến giúp binh sỹ chỉ quyên vải vóc quần áo, hoặc công may. 

Nhưng tôi không biết may, không có vải mà do chỉ có hai bộ đã cũ. Vậy tôi xin quyên góp một tháng lương là 1000 đồng (2) nhờ cụ mua giùm vật liệu và may giùm mấy chiếc áo chiến sỹ gọi là chút lòng thành…”; Tiếp đó người cũng kêu gọi đồng bào ra sức giúp đỡ cho chiến sỹ khỏi lạnh và đủ ấm, có sức diệt thù. Nhờ sự quan tâm của Đảng, của Chủ tịch Hồ Chí Minh, với sự tham gia giúp đỡ nhiệt tình của nhân dân, mùa đông năm 1947 ngành Quân nhu quân đội ta đã nhận được rất nhiều áo trấn thủ của các tầng lớp nhân dân ủng hộ, góp phần tạo cho các lực lượng vũ trang vừa chiến đấu, vừa xây dựng và phát triển nhanh chóng.

Áo Trấn thủ - những giá trị văn hóa, lịch sử

Hình ảnh người chiến sỹ Vệ Quốc đoàn mặc áo Trấn thủ, đội mũ ca lô, đi dép cao su và chiếc ruột tượng đeo bên mình đã trở thành một hình ảnh đẹp, một biểu tượng văn hóa trong truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc. Biểu tượng văn hóa đó là niềm tin yêu, niềm tin tất thắng của toàn dân tộc Việt Nam, tin tưởng vào đường lối đúng đắn của Đảng, của Bác Hồ kính yêu trong cuộc kháng chiến giành độc lập tự do cho đất nước. Hình ảnh anh Vệ Quốc đoàn đã trở thành nguồn cảm hứng cho các nghệ sỹ, nhà văn, nhà thơ nói lên tình cảm tin yêu, quý trọng của nhân dân.

Ngay sau ngày toàn quốc kháng chiến, cùng với phong trào Mùa đông binh sỹ, Ban Vận động sáng tác Trung ương đã tổ chức cuộc vận động các văn, nghệ sỹ sáng tác các tác phẩm thơ, ca, hội họa cổ động cho phong trào này trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, nhiều tác phẩm âm nhạc, nhiều bài thơ, bức tranh đã tái hiện lại những hình ảnh lịch sử của đất nước thông qua cuộc vận động Mùa đông binh sỹ. Qua thơ, văn của các tác giả sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, ta có thể tìm đọc những vần thơ đầy cảm xúc bắt nguồn từ áo Trấn thủ như sau:

Em ơi em ngủ say rồi

Ngọn đèn chị thắp, chị ngồi chị may

Cho xong áo Trấn thủ này

Gửi người chiến sỹ kịp ngày mùa đông

Để cho chiến sỹ ấm lòng

Vững tay cầm súng, ra công diệt thù.

Tranh cổ động nhân dân tham gia phong trào may áo rét cho bộ đội trong phong trào “Mùa đông binh sĩ” - Ảnh tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Trong phong trào Mùa đông binh sỹ, rất nhiều câu chuyện cảm động về những em nhỏ hậu phương đã góp những đồng tiền bỏ ống tiết kiệm để ủng hộ may áo cho chiến sỹ, các mẹ, các chị thì thức khuya, dậy sớm, hết lòng vì các chiến sỹ ngoài mặt trận. Nữ thi sĩ Vân Đài đã sáng tác bài thơ “Áo Trấn thủ” để nói lên những tình cảm đó:

Gió rét căm căm xuôi hướng Bắc

Nghĩ người chiến sỹ dưới heo may

Chắt chiu tiền ống em mua vải

Bông bện dày thêm áo lót dày

Em gửi áo này ra mặt trận

Hỏi người mặc áo có biết chăng

Đêm nay gió lạnh căn nhà trống

Giá buốt nhưng em chẳng lạnh lùng. 

Tranh tuyên truyền phong trào “Mùa đông binh sĩ” - Ảnh tư liệu Bảo tàng LSQS Việt Nam.

Để thể hiện lòng thương yêu kính trọng của mình nhiều Mẹ, nhiều chị em khi may áo đã thêu lên thân áo những câu thơ để bày tỏ tình cảm của mình:

Trấn thủ mẹ đã may xong

Gửi con, con mặc, mùa đông tới rồi

Con ơi mặc áo nhớ lời

Giết cho hết giặc đời đời tự do.

Hoặc các chị gửi tình cảm qua đường kim, mũi chỉ lên chiếc áo Trấn thủ gửi cho người yêu ngoài mặt trận:

…Đông về nhớ bạn tòng chinh

Tự tay đan áo tỏ tình mến yêu

Áo ơi bầu bạn sớm chiều

Khuyên người chiến sỹ lập nhiều chiến công.

Trong âm nhạc, chúng ta được biết đến phong trào Mùa đông binh sỹ qua sáng tác nổi tiếng “Áo mùa đông” của cố nhạc sỹ Đỗ Nhuận với những ca từ, giai điệu làm lay động lòng người “Gió bấc heo may xào xạc rung cây lá lá bay, một mùa đông bao người đan áo. Gió hút heo may người nào mang manh áo tới đây cho người lính đêm đông này…”

Qua những vần thơ, lời ca gắn với phong trào “Mùa đông binh sỹ” và chiếc áo Trấn thủ, chúng ta cảm nhận được được giá trị lớn nhất được phản ánh thông qua chiếc áo trấn thủ là: Tất cả đều mang hơi thở của cuộc kháng chiến, tất cả đều giành cho kháng chiến, cả dân tộc đều chung sức, đồng lòng hưởng ứng lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến tháng 12 năm 1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không chỉ đơn thuần là trang phục quân đội thông thường, có thể nói - áo Trấn thủ đã trở thành một biểu tượng văn hóa, lịch sử trong một thời khắc quan trọng của cả dân tộc.

Hiện vật áo Trấn thủ ở Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam hiện lưu giữ, trưng bày một bộ sưu tập Áo Trấn thủ là những hiện vật gốc gắn liền với thành tích, chiến công và tên tuổi của các anh hùng, liệt sỹ, thương binh, cán bộ, chiến sỹ qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, trong đó phần lớn là của cán bộ chiến sĩ tham gia cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Tiêu biểu có thể kể đến là: 

Áo Trấn thủ của Anh hùng Tô Vĩnh Diện - sinh năm 1928, quê ở xã Nông Trường, huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa, đã mặc tham gia chiến đấu và hy sinh trong chiến dịch Điện Biên Phủ; khi hy sinh anh là Tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367. Áo Trấn thủ của đồng chí Huỳnh Chi, chiến sĩ Liên khu V đã dùng áo để gói hạt nổ trong trận đánh tiêu diệt đồn Thượng An, Gia Lai năm 1952;

Áo Trấn thủ của Thiếu tướng Bùi Nam Hà, phó Tư lệnh đoàn 959 đã mặc trong thời gian chiến đấu tại chiến trường Lào từ năm 1971 - 1973; đặc biệt trong số gần 20 chiếc áo Trấn thủ Bảo tàng lưu giữ có một chiếc áo do chính Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi tặng đồng chí Nguyễn Văn Thòa, bộ đội địa phương huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương vì đã có thành tích đánh địa lôi diệt xe lửa - tiêu diệt 1.200 tên địch. Ngoài ra, còn rất nhiều áo Trấn thủ khác cùng với những sự kiện lịch sử và câu chuyện cảm động, gắn liền với tên tuổi của người chiến sĩ trong 2 cuộc kháng chiến hào hùng của dân tộc.

Có thể nói, sưu tập áo Trấn thủ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là một trong những minh chứng hùng hồn để giới thiệu rộng rãi với các đối tượng công chúng về lịch sử dân tộc, lịch sử Quân đội, về nguồn gốc, sự ra đời và tầm quan trọng của áo Trấn thủ, về sức mạnh hậu cần nhân dân được huy động trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

Kỷ niệm 70 năm toàn quốc kháng chiến, trong rất nhiều sự kiện và nhân vật lịch sử thì Áo Trấn thủ chính là một trong những biểu tượng đẹp đẽ về hình ảnh người chiến sĩ, về sức mạnh của tình quân - dân trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược của dân tộc Việt Nam./.

Nguồn http://btlsqsvn.org.vn

:
Tin liên quan
Một mùa bằng lăng đã đi qua
Ta gom hết nỗi nhớ, lưu luyến gửi vào những cánh bằng lăng. Cho cái màu tím kia nhói lòng mà giữ mãi. Để nếu có lần, lạc chân về chốn cũ, vẫn thấy hoài...
Ngày đăng: 10/06/2019
Nhớ nồi cá kho của mẹ
Đi xa nhà, mỗi lần nhớ về bữa cơm mẹ nấu, tôi luôn nhớ nhất món cá kho. Cá chép kho riềng, cá rô kho lá gừng, cá bống kho tiêu… những món nhớ, món...
Ngày đăng: 04/06/2019
Thương Lắm Thầy Cô Ơi
Thương Lắm Thầy Cô Ơi! Lời bài hát này lúc nào nghe cũng thấy bùi ngùi. Mỗi năm một lần, cô trò lại sụt sùi nước mắt trong buổi liên hoan chia tay.
Ngày đăng: 30/05/2019
Chiếc xe đạp tuổi thơ
Hôm nay trời mưa. Mưa thường gợi cho ta nhiều kỷ niệm. Tôi ngồi nhớ. Nhớ về ngày xưa, những ngày xưa yêu dấu ấy. Bao nhiêu chuyện vui, chuyện buồn, bao nhiêu kỷ niệm...
Ngày đăng: 28/05/2019
Chân Thành
Người khôn ngoan rất dễ thành công, nhưng vượt lên trên cả sự khôn ngoan đó là lòng chân thành, một vũ khí chinh phục lòng tất cả mọi người.
Ngày đăng: 20/05/2019
Đăng nhập
Quên mật khẩu
Đăng ký
 Back on top